ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ

ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງເມືອງວັງວຽງ

- ທີ່ມາຂອງພົນລະເມືອງ
  ຕາມການຄົ້ນຄ້ວາປະຫວັດສາດຂອງເມືອງວັງວຽງ ແລະ ການເລົ່າລືສືບຖອດກັນມາແຕ່ປູ່ຍ່າຕາຍາຍໃຫ້ຮູ້ວ່າທີ່ມາຂອງພົນລະເມືອງ ທີ່ມາຕັ້ງບ້ານເຮືອນອາໃສຢູ່ໃນຂົງເຂດນີ້ກ່ອນໝູ່ນັ້ນມາຈາກສອງແຫຼ່ງທີ່ມາຂອງກຸ່ມຄົນດັ່ງນີ້:
ກຸ່ມທີໜຶ່ງ: ມາຈາກເຂດເມືອງພວນ (ແຂວງຊຽງຂວາງ) ນໍາພາໂດຍນາຍພານລ່າເນື້ອຄົນນື່ງ (ບໍ່ຊາບຊື່) ເມື່ອໄລ່ເນື້ອມາຮອດເຂດຖິ່ນອ່ອນ (ທິດເໜືອຂອງ ເມືອງວັງວຽງ) ໄດ້ພົບເຫັນບໍລິເວນດັ່ງກ່າວເປັນເຂດທີ່ອຸດົມສົມບູນດີ ມີທົ່ງພຽງລຽບແຄມສາຍນໍ້າ ແລະ ສັດປ່າກໍ ຫຼາຍຈື່ງເກີດຄວາມຕິດອົກຕິດ ໃຈຂຶ້ນມາ. ເມື່ອກັບໄປເຖິງບ້ານຈື່ງໄດ້ຊັກຊວນເອົາພັກພວກຂອງຕົນຈໍານວນນື່ງພາກັນ ຍົກຍ້າຍມາ ຕັ້ງເຮືອນສະນໍ່າຢູ່ເພື່ອລ່າສັດ. ຢູ່ຕໍ່ມາຫຼາຍປີ ກໍມີພົນລະເມືອງນັບປີນັບແຜ່ຫຼາຍຂຶ້ນ ຈື່ງໄດ້ແຍກຍ້າຍກັນອອກໄປຕັ້ງບ້ານເຮືອນຂຶ້ນ ຢູ່ຕາມຈຸດຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ເຂດຜາຕັ້ງ, ກົກຊ້ານ,ຖໍ້າຊາງ, ນາດາວ.... ມາຮອດປະຈຸບັນເຂດນີ້ ຈື່ງມີເຊື້ອສາຍຊາວພວນອາໃສຢູ່.

ກຸ່ມທີສອງ: ມາຈາກເຂດແຄ້ວນຫົວພັນທັງຫ້າທັງຫົກ (ຊື່ແຂວງຫົວພັນ​ໃນ​ເມື່ອ​ກ່ອນ) ນໍາພາໂດຍທ້າວແຕ່ງໄຕ ທີ່ເປັນລາສະການ (ສະໝຽນ) ເຮັດວຽກຢູ່ ໂຮງການເມືອງແຄ້ວນຫົວພັນທັງຫ້າທັງຫົກໃນປີ 1874 ເພື່ອຫຼົບຫຼີກການຮຸກຮານຮາວີປຸ້ນສະດົມຂອງເສີກຫໍ້ທີ່ ຂະຫຍາຍອິດຕິພົນຢູ່ເຂດພາກ ເໜືອຂອງລາວເຊິງລວມທັງໝົດມີ 188 ຄອບຄົວ ໃນນັ້ນເປັນຄອບຄົວລັດຖະການ 42 ຄອບຄົວ. ໂດຍໃຊ້ ເວລາການເດີນທາງຫຼີ້ຊ່ອນປ່ອນຕົວຊອກຫາເຂດປອດໄພ​ໃນການສ້າງທີ່ຢູ່ອາໃສຂອງຕົນເປັນເວລາ 22 ປີ. ຈື່ງມີໂອກາດ ໄດ້ສ້າງເມືອງ ເປັນເອກະລາດຂອງຕົນຂຶ້ນໃນປີ 1896 ໂດຍໃສ່ຊື່ວ່າ: ”ເມືອງຊອງ “ ຍ້ອນ​​ສະຖານ​ທີ່​ຕັ້ງ​ເມືອງ ໄດ້​ມີ​ສາຍ​ນໍ້າ​ຊອງໄຫຼ່ຜ່ານ.​

ໄລຍະ​ຢູ່​ໃຕ້​ແອກ​ຄອບ​ຄອງ​ຂອງ​ສັກ​ດີ​ນາ​ສະຫຍາມ ​ແລະ ຈັກກະພັດ​ຝຣັ່ງ

  ສິດທິ​ທີ່​ໄດ້​ຮັບ​ກາ​ນສ້າງ​ຕັ້ງ​ເປັນ​ເມືອງ​ຊື່: "ເມືອງ​ຊອງ" ຂື້ນມາ​ນັ້ນ, ພາຍຫຼັງ​ທ້າວ​ແຕ່ງ​ໄຕ​ໄດ້​ຮັບ​ສານ​ຕາ​ຕັ້ງຈາກ​ເຈົ້າ​​ຊິວິດ​ສະຫຍາມ​ໃຫ້​ເລື່ອນ ນາມມະຍົດ​ຂື້ນ​ເປັນ​ພະຍາ​ໂດຍ​ຊົງ​ພະນາ​ມວ່າ: ພະຍາ​ ອິສານ ອຸ​ໄທ​ເຕຊະ​ນະ​ສົງຄາມ;​ ​ພະຍາຈຶ່ງ ​ມີ​ສີດ​ໃນ​ການ​ເຕົ້າ​ໂຮມ​ບ່າວ​ໄພ່​ລາດ​ສະ​ດອນ​ຂອງ ຕົນ ເພື່ອ​ສ້າງ​ເມືອງ​ເປັນ​ເອກະລາດ​ຂື້ນ​ (​ເພາະ​ວ່າ​ເວລາ​ນັ້ນ​ອານາຈັ​ກລ້ານ​ຊ້າງ​ຕົກ​ເປັນ​ຫົວ​ເມືອງ​ຂື້ນ​ຂອງ​ສະຫຍາມ). ມາ​ຮອດ​ປີ 1893 ຝຣັ່ງ​ໄດ້​ເຂົ້າ​ມາ​ຮຸກ​ຮານ​ລາວ, ຝຣັ່ງ ແລະ ສະຫຍາມ​ໄດ້​ແບ່ງ​ປັນ​ດີ​ນ​ແດນ​ອານາຈັກ​ລ້ານ​ຊ້າງ​ໂດຍ​ຖື​​ເອົາແມ່ນ້ຳຂອງ​ເປັນ​ເຂດ​​ແດນ. ທ່ານ​ ປີ​ແອ ມໍ​ແຣງ (Peeair MORRAENG) ຕາງ​ໜ້າ​ຜູ້​ສຳ​ເລັດ​ລາດ​ສະການ​ຝຣັ່ງ​ເສດ-ອີນດູ​ຈີນ ປະຈຳ​ຢູ່​ວຽງຈັນພ້ອມ​ຄະນະ​ໄດ້​ລົງ​ກວດກາແຜ່ນ​ດີ​ນ, ມາ​ຮອດ​ເຂດ​ເມືອງ​ຊອງ​ເຊີ່ງ​ເປັນ​ເຂດ​ທີ່​ປະຊາຊົນ​ໄດ້​ປຸກ​ບ້ານ​ເຮືອນ​ອາ​ໃສ​ຢູ່​ເປັນ​ຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ ຈີ່​ງ​ໄດ້​​ກໍານົດເອົາ​ເຂດ​ດັ່ງກ່າວເພື່ອ​ຕັ້ງ​ເປັນ​ເມືອງ​ຂື້ນ ​ແລະ ປະກາດ​ແຕ່ງ​ຕັ້ງ​ໃຫ້​ພະຍາ ອິສານ​ອຸ​ໄທ​ເຕຊະ​ນະ​ສົງຄາມ ​ເປັນ​ເຈົ້າ​ເມືອງ ໃນມື້ວັນທີ : 16/5/1899 ​ແລະ ​​ປ່ຽນຊື່​ຈາກ​ເມືອງ​ຊອງ​ມາ​ເປັນ​ເມືອງ​ວັງ​ວຽງ. ກຳນົດ​ເຂົ້າ​ໃນ​ແຜນ​ທີ່​​ການ​ປົກຄອງ​ລາວຝຣັ່ງ​ເສດ. ​ໃນ​ເວລາ​ນັ້ນຝຣັ່ງໄດ້ຈັດຕັ້ງລະບົບການປົກຄອງຂຶ້ນ ປະກອບ​ມີ 6 ຕາ​ແສງ​​ຄື: ຕາ​ແສງ​ໜອງ​ແກ້ວ, ຕາ​ແສງ​ນາ​ເທົາ, ຕາ​ແສງ​ນາ​ຂົມ, ຕາ​ແສງ​ຜາ​ຕັ້ງ, ຕາ​ແສງ​ຖີ່​ນອ່ອນ ​ແລະ​ ຕາ​ແສງ​ປາກ​ງີ້ວ. ພວກມັນໄດ້ປະຕິບັດລະບອບເສຍ ຊ່ວຍເພື່ອ ກົດຂີ່ຂູດຮິດປະຊາຊົນ ແລະ ບັງຄັບໃຫ້ປະຊາຊົນໄປເປັນກູລີ, ຂ້ອຍຂ້າຮັບໃຊ້ພວກເຂົາດ້ວຍຄວາມທຸກຍາກລໍາບາກ, ຖ້າຜູ້ໃດຜ່າຝື້ນ ກໍຖືກທຸບຕີທໍລະມານຢ່າງແສນສາຫັດ...

ພວກຂຸນເສິກຝຣັ່ງທີ່ມາຮຸກຮານລາວ